Ölüm ve Yasla Başa Çıkma

Bir ailede, örneğin bir yakının ağır hasta olması gibi bir nedenle bir kayıp yaşanacaksa, çocukları bu aşamada sürece dahil etmek önemlidir. Çocuklar, bir şeylerin yolunda gitmediğini ya da ortamın gergin ve hüzünlü olduğunu fark ederler. Bu dönemde ebeveynler, çocuklara neler olacağını açıklayabilir ve hasta kişinin artık iyileşemeyeceğini onlara anlatabilirler.

Bu süreçte çocuklara böyle bir durumda neler olabileceğini bilip bilmediklerini de sorabilirsiniz; büyük olasılıkla zaten bu konuyu kafalarında düşünüyordurlar. Ayrıca, çocukları sürece dahil etmeniz gerekir; aksi takdirde kendilerini güvensiz hissedebilirler ve bu da ebeveyn ile çocuk arasındaki güven ilişkisini olumsuz etkileyebilir. Bilgi verilmezse, gerçeklikten daha kötü olabilecek korkular geliştirirler. Kısacası: Dürüstlük gereklidir.

Ölüm gerçekleştiğinde, çocukları sürece doğrudan dahil etmek de önemlidir. Onlar, kendilerini nelerin beklediğini bilmelidir. Onlara neyle karşılaşacaklarını ve cenazenin ne olduğunu dürüstçe anlatmak gerekir. Bunun bir bakıma güzel bir olay olabileceğini, ancak orada birçok üzgün insanla karşılaşacaklarını da belirtmek gerekir. Ayrıca, cenazeye katılmak isteyip istemediklerine ya da merhumdan belirli bir şekilde veda etmek isteyip istemediklerine kendileri karar verebilmelidirler.

Bu konuda çocukların desteklenmesi gereken büyük bir yaratıcılıkları vardır: Resim çizebilir, çiçek süslemeleri hazırlayabilir veya benzeri şeyler yapabilirler. Veda etmek, çocukların ölümü ve hayatın sonluluğunu daha iyi kavramaları açısından da yararlıdır. Bu, bundan sonra merhum olmadan devam edecek olan hayatları için bir dönüm noktasıdır. Çocuklar, ölümün üzücü bir olay olduğunu, ailenin üzgün olduğunu, ancak hayatlarının devam ettiğini, devam etmesine izin verilmesi gerektiğini ve tekrar mutlu olabileceklerini anlamalıdır.

Çocuk, cenazeden haftalar sonra bile ağlasa bile ebeveynler buna sabır göstermelidir. Çocuğunuzla konuşarak ve ona ağlamanın normal olduğunu, hatta iyi gelebileceğini göstererek ona destek olabilirsiniz.

Çocuk yas grupları da yardımcı olabilir. Bu gruplarda, benzer deneyimler yaşamış akranlarıyla bir araya gelirler. Bazen çocuklar yas grubuna daha uzun süre devam ederler. Bu, bir insanı ya da bir hayvanı kaybetmenin üstesinden gelmek zorunda olan çocuklar için ayda bir kez düzenlenen, daha çok arka planda kalan bir destek programıdır. Böylece yalnız olmadıklarını anlarlar. Çünkü normal çevrelerinde benzer bir durumda olan çok az kişiyle karşılaşırlar. Resimler veya hikâyeler gibi yaratıcı ifade biçimlerinin yardımıyla çocuklar, yaşadıkları deneyimleri anlatabilir ve yas sürecinde kendi yollarını bulabilirler. Ölenlerin anısının yaşatılması ve onlar hakkında konuşulması da önemlidir; çünkü çocuklar genellikle onları unutmaktan korkarlar.

Sonuç: En önemli kural dürüstlüktür. Ayrıca yas tutmaya izin verilmelidir. Ebeveyn olarak, çocuğunuz üzgün olduğunda buna katlanabilmelisiniz. Ölümle yaratıcı bir şekilde başa çıkmak, çocukların yas sürecini atlatmalarına yardımcı olabilir.